پرش لینک ها

محسن جوادی

توصیف اخلاقی خداوند حکمت سینوی

توصیف اخلاقی خداوند در حکمت سینوی

در فلسفه براي معرفی خداوند بيشتر از اوصاف متافيزيكی همچون وجوب، قدرت و حيات بهره گرفته می‌شود و از اوصاف اخلاقی كمتر استفاده می‌شود؛ اما در متون مقدس دينی، ازجمله قرآن كريم، اوصافی مانند عدالت، بخشندگی، مهربانی و وفای به عهد در مورد خداوند به كار رفته است كه در زبان متعارف انسانی، به اوصاف اخلاقی معروف‌اند. بسياری با ابتنای اخلاق بر امر و نهی الهی، امكان توصيف اخلاقی خداوند را به چالش كشيده‌اند؛ چنان كه در جهان اسلام اين ديدگاه را اغلب به اشاعره نسبت داده‌اند. حال آيا خداوند، واجد اوصاف اخلاقی است؟ اين نوشتار با شيوه‌ای توصيفی ـ تحليلی و گاه انتقادی، برخی لوازم توصيف اخلاقی خداوند، مانند اندراج اخلاق در علوم فلسفی و جايگاه قضايای اخلاقی در انديشه ابن سينا را براساس دو تفسير از محقق لاهيجی و محقق اصفهانی بررسی و اثبات می‌كند كه براساس برداشت محقق لاهيجی می‌توان از ديدگاه ابن سينا، خداوند را واجد اوصاف اخلاقی دانست و او را با اوصاف اخلاقی توصيف نمود. همچنين در اين نوشتار، برخی چالش‌های توصيف اخلاقی خداوند پاسخ داده شده است.

دیدگاه تشیع اخلاق اجتماعی

دیدگاه تشیع درباب اخلاق اجتماعی

بحث اخلاق از مهم‌ترین مباحث قرآنی است. پس از مسائل اعتقادی بیشترین تکرار، تذکر و آموزش درباره مسائل اخلاقی در قرآن صورت گرفته و از این رو موضوع اخلاق جایگاه ویژه‌ای در دین مبین اسلام و مکتب تشیع دارد. یکی از مهم‌ترین و جذاب‌ترین جنبه‌های اخلاق، جنبه اجتماعی آن است که متاسفانه از جانب مسلمانان نسبت به آن کم‌توجهی شده است. به عبارت دیگر آنقدر که دانشمندان اسلامی در عرصه اعتقادات، احکام، اعمال و اخلاق فردی به تحقیق و بررسی پرداخته‌اند، کمتر به مقوله اخلاق اجتماعی توجه کرده‌اند. اخبار شیعیان در گفتگو با دکتر محسن جوادی، از صاحب نظران این عرصه تلاش کرده تا تصویری از موضوع اخلاق اجتماعی از دیدگاه تشبع ارائه نماید.

روانشناسی اخلاقی غزالی

روانشناسی اخلاقی غزالی

اين مقاله انديشه‌های اخلاقی امام محمد غزالی را براي يافتن پاسخ به پرسش‌های مربوط به روانشناسی اخلاقي بازخوانی می‌كند. غزالی در مباحث اخلاقی خود علاوه بر برشمردن فضايل و چگونگی شناخت آن‌ها، به بررسی ريشه‌های روانشناختی آراستگی آدمی به آن‌ها و نيز عمل به اقتضای آن‌ها می‌پردازد. وی با تأسی به فيلسوفان يونانی و اسلامی بحث مفصلی در باره نفس و جان آدمی دارد تا از اين طريق ربط و نسبت هر فضيلت و رذيلت را به قوه خاصی در نفس انسان معلوم كند. اما از سوی ديگر با تأسی به رويكرد اشاعره در باره حسن و قبح اخلاقی، و به اين جهت كه اخلاق او بيشتر از شريعت اخذ شده، مبنای حسن و قبح را دينی می‌داند. همين طور اين نوشته ضمن ارائه توضيح درباره نگاه اخلاقی واقع‌گرا و غير واقع‌گرا و با اشاره به آراء غزالی و هيوم روشن خواهد كرد كه به چه دليل با اين كه عقل از نظر هر دو انديشمند ادراك‌گر و فاقد قدرت عمل است، در بحث انگيزش اخلاقی غزالي با اشكالات هيوم درباره اين موضوع مواجه نشده است. در بخش پايانی مقاله، به معرفي اموری كه در انجام فضيلت و رذيلت مؤثرند پرداخته و تفاوت ديدگاه غزالی را با فيلسوفان يونان درباره نقش توفيق الهی در انجام فضايل و ترک رذايل توضيح می‌دهيم.

ظرفیت‌شناسی اخلاق اسلامی و علوم اخلاقی برای علوم انسانی

در مورد علوم انسانی اصطلاحات متفاوتی وجود دارد؛ آن معنایی که ما مد نظر داریم آن نوع از علومی است که به جای اینکه به یک پدیدار طبیعی بپردازند، در عالم انسانی و پدیدارهای عالم انسانی، معنا می‌شوند. طبیعتاً این دسته از علوم، بیشتر ماهیت

نگاهی به شرح چهل حدیث امام خمینی (ره)

موضوع حفظ و شرح «چهل حديث»، از روزگاران گذشته مورد اهتمام عالمان ديني بوده است. ريشه اين مسأله در روايت‌هايي است که با مضمون واحد و به طرق مختلف، در کتاب‌هاي روايي اهل سنت و شيعه از پيامبر گرامي اسلام (ص) نقل شده است. برحسب

گزارش وتحلیل دیدگاه آیت الله جوادی آملی درباره نسبی‌گرایی اخلاقی

اطلاق و نسبيت اخلاق از مباحث مهم در حوزه فلسفه در طول تاريخ اين رشته است. برخي مقهور يافته هايي همچون تفاوت فرهنگ ها، جوامع، آداب و رسوم و حتي سلايق فردي شده و با نفي هرگونه عام گرايي و اطلاق در حوزه قواعد و

در پی در پی فضیلت

در غرفه دیدار بیست و پنجمین دوره نمایشگاه بین المللی کتاب تهران، نشست نقد و بررسی کتاب در پی فضیلت با حضور یکی از دو مترجم، جناب آقای دکتر حمید شهریاری و منتقدان گرانمایه، آقایان دکتر محسن جوادی و دکتر انشاالله رحمتی با مدیریت آقای

حیوانات در قفس

حقوق حیوانات از منظر اسلام

در اسلام، در خصوص حقوق حيوانات سفارش زيادی شده است و حق آن را در زمره «حق الله» قرار داده‌اند. سيره پيامبر و بزرگان دين در رعايت و سفارش اين حقوق عنايت آن بزرگواران را به رعايت حقوق حيوانات مى‌رساند. با توجه به اينكه تنها راه ساقط شدن حقوق حيوانات ادای آن است، بيان ظريف پيامبر خاتم (ص) بهتر تبيين مى‌شود كه اگر ستم انسان‌ها به حيوانات بخشوده شود، بسيارى از گناهان بخشوده می‌شود.

آموزش فلسفه اخلاق دردانشگاه‌های ایران

در این مصاحبه به چند و چون تاسیس فلسفه اخلاق خواهیم پرداخت. تاریچه شکل‌گیری این رشته دانشگاه های ایران و وضعیت فعلی آموزش فلسفه اخلاق در ایران و قوت ها و کاستی های آن از جمله مهم ترین مباحث مطرح شده در این مصاحبه است.

تبیین فلسفی مسئولیت اخلاقی از دیدگاه جان مارتین فیشر

يكي از شرط‌هاي مطرح شده در باره مسئوليت اخلاقي، شرط كنترل است. تلقي رايج، مفهوم كنترل را بر اساس دسترسي عامل به امكان‌هاي بديل تفسير كرده اما جبرگرايي علي با ارائه ادله‌اي از جمله دليل پيامد، اين تلقي را با چالش‌هاي جدي روبرو كرده است.

پایه‌های هستی‌شناختی نظریه اخلاق اطلاعات فلوریدی

مقاله حاضر قصد دارد كه با جستجوي ريشه‌هاي هستي‌شناختي نظريه اخلاق اطلاعات فلوريدي، فهم عميق‌تري را در باب پيش فرض‌هاي آن در باب خدا، انسان و جهان به دست دهد. روش اين مقاله، سندي (Documentary Research) و رويكرد آن تحليل مفهومي (Conceptual Analysis) است. براي