با آنکه بیش از دوهزارسال از تاریخ تألیف اخلاق نیکوماخوس گذشته است، هنوز هم متفکرانی که درباره اخلاق میاندیشند و در فلسفه اخلاق چیزی مینویسند، خود را بینیاز از مراجعه به آن نمیبینند. اخلاق نیکوماخوس نخستین کتاب منظم و منسجمی است که در تشریح فلسفه اخلاق نوشته شده است. تأثیر اخلاق نیکوماخوس را در نوشتههای اسلامی، هر جا که سخن از فضیلت همچون حد وسط میان افراط و تفریط به میان میآید، به روشنی میتوان دید.
بیتردید کشف مقصود متکلم از کلام و دریافت معنای آن تابع تابع قوانین و قواعدی است که عالمان حوزوی علاوه بر ادبیات عربی و منطق، در دانش اصول فقه به خصوص در مباحث الفاظ بدان پرداختهاند. در دنیای غرب نیز دانش هرمنوتیک به تفسیر متن اهتمام نشان داده و تلاش کرده است تا کشف معنای متن را قاعدهمند سازد. این کتاب درصدد بیان برخی چالشهای استفاده از متون دینی در کشف گزاره اخلاقی است و توجه مخاطب را به دشواری استنباط احکام اخلاقی و لزوم روشمندی آن جلب میکند.
معنای زندگی در دو قرن و نیم اخیر برای طیف گستردهای از انسانها در مغربزمین به یک مسأله تبدیل شده است. ارائه نظریهای درخور و قابل دفاع درباره معنای زندگی، از دغدغههای اساسی فیلسوفان تحلیلی در چند دهه اخیر بوده است. کتاب حاضر ضمن توضیح کوششهای این فیلسوفان در این زمینه، به رویکردها و نظریههای معنای زندگی پرداخته است و در نقد و بررسی آنها نیز از دیدگاههای فیلسوفان و متکلمان مسلمان بهره برده شده است.
بسیاری از نقدهایی که در جهان مدرن به فقه سنتی وارد میشود و نیز دفاعی که هواداران فقه سنتی در برابر این نقدها مطرح میکنند، سرشتی فلسفی دارند و به فلسفه فقه مربوطند، نه به فقه. در نتیجه حل شایسته مسائل فقهیای که در اثر ظهور و گسترش مدرنیته و ورود آن به جوامع اسلامی پدید آمده است، در گرو تنقیح و بازنگری مبانی فقه و فلسفه فقه است. خوشبختانه ضرورت پرداختن به فلسفه فقه به عنوان شاخهای از فلسفه که با روش مألوف و مقبول در فلسفه به بررسی مبانی فقه میپردازد، اندکاندک در میان نخبگان حوزوی و دانشگاهی به رسمیت شناخته میشود. این کتاب گامی مقدماتی در این راه دشوار و ناپیموده است.
آگاهی از رفتار معصوم و بررسی آن، دو فایده دارد؛ بهره نظری و عملی. بهره نظری آن در کشف خوبی و بدی عمل است؛ یعنی ملاحظه رفتار معصوم، معرفت ما را به نیک و بد رفتارها میافزاید، قدرت تشخیص ما را افزایش میدهد و ما را با حسن و قبح عمل آشنا میسازد. بهره عملی هم در اقتدا و تأسی بدان آشکار میشود. ملاحظه عمل معصوم ما را به عمل تشویق میکند، انگیزه ما را میافزاید و الگوی کارآمدی در زندگی فردی و جمعی ما میگردد، اما استناد به سیره معصومین کاری به غایت سخت و دشوار است. محمدعالمزاده نوری در این کتاب کوشیده است تا شرایطی را که میتوان با آن به فعل معصوم تمسک ورزید، تبیین کند.
تاریخی که گلاور ارائه میدهد واقعا هولناک است، ولی به دلیل معنایی که سعی میکند به آن ببخشد جذاب و آموزنده نیز هست. بررسی تاریخی نگرانکننده گلاور نشان میدهد که چگونه انسانیتزدایی فردی و جمعی از دیگران، فاصلهگیری کافی از دیگران برای ندیدن رنج و محنتشان، تقسیم مسئولیت اعمال در میان جمعی بزرگ، و عقلانیسازی فایدهگرایانه و آرمانشهری میتواند هویت اخلاقی را بفرساید. انسانیت: تاریخ اخلاقی قرن بیستم کتابی شگفتانگیز، نافذ و تأثیرگذار است که با واقعیتهای نامطبوع تاریخی روبهرو میشود و درباره اینکه از دست انسانهایی که به این مسائل میاندیشند، چه بر میآید، پیشنهاداتی ارائه میدهد.
کتاب «دین و اخلاق» برخلاف عنوان کلیاش، به موضوعاتی جزئی و ملموس پرداخته است. شماری از فیلسوفان برجسته، مسائلی را که در اخبار یا زندگی روزمره با آنها مواجه میشویم، از منظری فلسفی بررسی کردهاند. مسأله فلسطین و اسرائیل، گیاهخواری، بازار آزاد، از خودگذشتگی و بچهدارشدن نمونههایی از این مسائل هستند. این یادداشتها توسط سایمون کریچلی، پاول بوغوسیان، پیتر سینگر و فیلسوفانی دیگر بر اساس مسائل روز، طی سالهای 2010 تا 2014 برای وبسایت نیویورکتایمز نوشته شدهاند.
اخلاق به معنای مدرن آن یکی از شاخههای اصلی فلسفه است که بخشهای گستردهای از دغدغههای انسانی را در برمی گیرد و درباره خوب و بد همه چیز سوال میکند؛ از هنجارهای انسانی و مفهوم آزادی گرفته تا پرسشهایی درباره بهمرگی و آزمایش روی حیوانات
ما از اخلاق چه انتظاری داریم؟ این سوال شاید تاحدودی برای عموم مردم و یا متخصصان این رشته قابل پاسخ باشد؛ اینکه خوب بودن را به ما بیاموزد و در تنظیم روابط فردی ما با یکدیگر راهنمایی کند. اما اینکه “ما از حاکمیت نسبت به اخلاق چه انتظاری داریم؟” سوال دشوارتر و پیچیده تری است. برای درک این پیچیدگی، مثال شایع این روزها یعنی همجنسخواهی و قوانین مرتبط با آن را در نظر بیاورید؛ آیا دولت مجاز است آن را به رسمیت بشناسد و نسبت به آن قانونگذاری و ترویج انجام دهد؟ اگر آری، پس تکلیف باورهای فردی مخالفان همجنسخواهی که آن نیز یک امر اخلاقی است چه میشود؟
یا مساله سقط جنین را که نگاه کنید، کار کمی دشوارتر است؛ و در جامعه ما به خاطر ملاحظات و آراء فقهی این پیچیدگی افزایش نیز مییابد. اینکه مادر اخلاقا چه تصمیمی درباره ادامه بارداری خود بگیرد یک منظر است، اما سختتر از آن، این است که دولتها و قانونگذاران چگونه با این موارد برخورد میکنند.
ما در حال ورود به عصری هستیم که در آن «شهروندان خبرنگار» نقش بسیار بزرگتری در تعیین قوانین جدید مسیر «خبرنگاری مسئولانه» بازی میکنند. زمانی که شهروندان از رسانه استفاده میکنند و در مباحثات هنجاری شرکت میکنند، اخلاق رسانهای دیگر تنها شامل خبرنگاران حرفهای و دانشجویان خبرنگاری نخواهد بود، بلکه تمام شهروندان را در برمیگیرد. استفن. جی. ای. وارد در «اخلاق رسانهای» مفهومها، قوانین و پرسشهایی را بررسی میکند که در این عصر تغییرات بنیادی و سریع، رسانههای خبری با آنها رو در رو هستند.
کتاب «جان رالز از نگاه مایکل سندل» نوشته یوسف شاقول و اکرم نوریزاده، در قالب کتابی 503 صفحهای، یا شمارگان 300 جلد و قیمت 65 هزار تومان توسط انتشارات دانشگاه مفید در زمستان 1397 منتشر شده و به بازار کتاب راه یافته است.
گفتوگوی شان ایلینگ با دیوید ووتن— چرا مردم نیکی میکنند؟ در تاریخ فلسفۀ غرب، اساساً دو پاسخ برای این پرسش وجود دارد. نخستین پاسخ این است که مردم اخلاقی عمل میکنند چون فضیلتمند هستند و به اصول خاصی مانند آبرو و انصاف پایبندند. پاسخ دوم