معرفی کتاب

رهیافت‌های زنانه‌نگر به اخلاق و نیز بحث‌های راجع به ماهیت جنسیتی اخلاقیات به تازگی مطرح نشده‌اند. در طول قرون هجدهم و نوزدهم، گروه‌های متنوعی از متفکران به موضوعاتی پرداختند که به «اخلاق زنان» مربوط می‌شد. زنانه‌نگرها انواع گسترده‌ای از رهیافت‌های جنسیت‌محور به اخلاق را بسط داده‌اند که هر کدام از آن‌ها به یکی از مواردی که اخلاق سنتی آن‌ها را نادیده انگاشته است، می‌پردازند. به‌طور کلی اخلاق زنانه‌نگر تلاشی است برای بازاندیشی در اخلاق سنتی که در موارد متعددی تجربه اخلاقی زنان را بی‌ارزش می‌داند. فیلسوفان اخلاق زنانه‌نگر می‌پرسند: آیا باید بپذیریم که مردان و زنان فضایل اخلاقی و خصوصیات جنسیتی متفاوتی دارند و بر همین اساس پیش برویم؟

آیا چیزی به نام «ذات» یا «طبیعت» انسانی وجود دارد؟ چیزی که بتواند مبنا و اساس داوری‌ها و احکام اخلاقی ما قرار گیرد؟ بدیهی است که هر پاسخی به این پرسش که هسته اصلی فلسفه اخلاق را تشکیل می‌دهد، پیامدهای خاص خود را دارا است. به عقیده رورتی اثبات یا نفی «ذات انسان» تلاشی نافرجام و بیهوده است. تنها کاری که می‌توان کرد آن است که ببینیم کدام پاسخ، شادکامی و سعادت بیشتری را برای جامعه بشری به ارمغان خواهد آورد. از این منظر «اخلاق زندگی امروز» عبارت است از به رسمیت شناختن هر چه بیشتر دیگران، لحاظ کردن هر چه بیشتر خواست‌های دیگری – اعم از زنان، فرودستان، اقلیت‌ها و … – و در یک کلام: گستراندن هر چه بیشترِ «دایره‌ی ما»

دکتر شعبانی در مقدمه، ایدۀ این کتاب را این‌گونه معرفی می‌کند: «کتاب به‌سوی دانشگاه بافضیلت کوششی است برای تأکید بر دیدگاه‌هایی دربارۀ اهمیت اخلاق در آموزش عالی. این کتاب نقش اخلاق در آموزش عالی را، با‌توجه‌به گسترۀ فعالیت‌های دانشگاهی و نیز نقش کلیدی آن در

ما در زندگی اغلب با معماهای اخلاقی مواجه می‌شویم. در موقعیت‌هایی قرار می‌گیریم که باید میان دو راه که هر دو به نظرمان به لحاظ اخلاقی سوال‌انگیز می‌آیند، یکی را انتخاب کنیم. وجود معماهای اخلاقی نشان می‌دهد که نظام‌های اخلاقی کنترل‌کننده تفکر و رفتار ما از کار افتاده‌اند و دیگر قادر به هدایت ما نیستند. «اخلاق خلاق» به توصیف نظام‌های اخلاقی‌ای می‌پردازد که اکثر ما تصمیم‌های اخلاقی‌مان را بر مبنای آن‌ها می‌گیریم و برای مطالعه‌ انتقادی این نظام‌ها مبنایی نظری در اختیارمان می‌گذارد. این کتاب مشارکتی است جهت شکل‌دادن به نظریه اخلاقی همه‌جانبه‌ای که می‌تواند به مشکلات پیچیده اخلاقی بپردازد. «اخلاق خلاق» را می‌توان درآمد مفیدی بر مشکلات اخلاق عملی دانست.

تحت چه شرایطی حکومت حق دارد از افکار یک فرد با خبر شود؟ یافتن پاسخی رضایت‌بخش برای این پرسش ما را به قلب پرسشی دیگر می‌رساند: چگونه می‌توان به شیوه‌ای که از نظر اخلاقی درست باشد، بر خلاف میل فردی به اطلاعات او دست یافت؟ پاسخ‌های کامل به این پرسش‌ها را نمی‌توان تنها با بهره‌گیری از زبان اخلاق حرفه‌ای، همچون تذکراتی که در پیوستِ کتابچه‌های راهنمای بازجویان می‌آیند ارائه داد، چرا که پاسخ‌دادن به سؤالات این‌چنینی مستلزم پاسخ‌دادن به سؤالاتی کلی‌تر در حوزه‌های نظریه‌ اخلاق، نظریه سیاسی و روابط بین الملل است. مایکل اسکرکر در این کتاب با توجه به این نکته و با رویکردی کاربردی به این دو سؤال پاسخ می‌دهد. او نیم‌نگاهی هم به بحث‌های دانشگاهی دارد. به همین دلیل احتمالا خواندن این کتاب برای دانشگاهیان و متخصصان نیز آموزنده و جالب خواهد بود.

«کاربردهای فلسفه اخلاق» مطالعات یک فیلسوف اخلاقِ تحلیلی راجع به برخی مسائل فلسفه اخلاق عملی است. کتاب حاضر نشان می‌دهد کسانی که فیلسوفان اخلاق را به عدم علاقه به مسائل اخلاق عملی متهم می‌کنند، اشتباه می‌کنند. این کتاب انعکاس قلمروی وسیع و دغدغه عمیق نگارنده نسبت به وقایعی است که برای همه‌ ما در جامعه رخ می‌دهند. «آیا می‌توان شخصی را به دلیل اطاعت از دستورات، سرزنش کرد؟»، «زندگی چیست؟»، «آیا واقعا هیچ چیز اهمیت ندارد؟» و … نمونه‌ای از پرسش‌هایی هستند که هِیر به دنبال پاسخی برای آن‌ها است.