در ششمین جلسه از سلسله جلسات نقد کتاب، کتاب «درآمدی بر فقه اخلاق» معرفی و نقد گردید. در این جلسه آقای دکتر غنوی به عنوان مؤلف کتاب نکاتی پیرامون پیشینه بحث، طرح مسئله و ساختار کتاب بیان کردند. آقای حبیبی که به عنوان ناقد در جلسه حضور داشتند، نکات و پرسشهایی در باب کتاب مطرح کردند. جلسه با پرسش حضار و پاسخ اساتید محترم به پایان رسید.
در ادامه گزارشی از این جلسه را میخوانید.
ما در حوزه طراحی، ایدهپردازی و مهندسی ضعیف هستیم و بیشتر به دانش اخلاق و وجه نظری آن پرداخته ایم. این که چه باید کرد که تحول اخلاقی در جامعه رخ دهد چون جنبه میانرشته ای دارد هنوز در کشور ما ضعف دارد و باید برای آن فکری کرد. کسانی که در حوزه برنامهریزی علم کار میکنند باید به این نکته توجه بیشتری کنند. ارسطو می گوید اخلاق می خوانیم که شجاع بشویم نه این که شجاعت را بدانیم. چالشهای نظری این حوزه جدی است و باید برای آن فکری کرد.
پرونده ویژه مباحثات با عنوان “حوزویان و دشواریهای اخلاقی زیستن” با آثار و گفتارهایی از مسعود آذربایجانی، مرتضی آقاتهرانی، سید حسن اسلامی اردکانی، رسول جعفریان، میرتقی حسینی گرگانی، معصومه ظهیری، رضا عیسینیا، امیر غنوی، سید طاهر غفاری قرهباغی، محمدمهدی معراجی، حسن نظری شاهرودی، در پاییز 97 ماه منتشر شده است.
به نظر میرسد تربیت اخلاقی در حوزه علمیه براساس رابطه شاگردی-استادی بنا شده است. در دورههای متأخر درسهای اخلاق هم به این مساله کمک میکرد، اما به علتهایی این رابطه تضعیف شد و مکانیزم دیگری جایگزین آن نشد. مساله دیگر اینکه تصور میکنم تربیت یا
آنچه پیش روی شماست جلسه هجدهم از سلسله جلسات (و جلسه نهم این دوره) متنخوانی کتاب اخلاق نیکوماخوس ارسطو است که به همت استاد بزرگوار، دکتر محسن جوادی در خانه اخلاقپژوهان جوان برگزار میشود.
در این جلسه از متنخوانی نیکوماخوس در این باره صحبت شد که ارسطو حدوسط را در سه جا تعریف میکند و بر این باور است که در اعمال، احساسات، و مَلَکات اعتدال باید رعایت شود. همچنین ارسطو چند رذیلت را نام میبرد و معتقد است حدوسط ندارند و در هر صورت بد هستند، او بر این باور است این اَعمال و احساسات، موضوعاً از حدوسط خارجند.
آنچه پیش روی شماست جلسه هفدهم از سلسله جلسات (و جلسه هشتم این دوره) متنخوانی کتاب اخلاق نیکوماخوس ارسطو است که به همت استاد بزرگوار، دکتر محسن جوادی در خانه اخلاقپژوهان جوان برگزار میشود.
در این جلسه از متنخوانی اخلاق نیکوماخوس در مورد چند پرسش بحث شد: کثرت فضایل انسان به چه دلیل است؟ مگر هر موجودی یک کارکرد ویژه و بنابر آن یک فضیلت بیشتر ندارد؟ کارکرد اصلی انسان چیست؟ آیا امیال و عواطف و احساسات جزء کارکرد انسانیاند؟ چرا فضیلت به این بخش هم تعلق میگیرد؟ از چه طریق میتوان به حدوسط رسید و آن را تشخیص داد؟
ازنظر تامس نیگل مسؤولیت اخلاقی و شانس اخلاقی دو نوع قضاوت دربارهی شأن اخلاقی فاعلاند که اولی حاصل چشمانداز درونی به خودمان و جهان و مبتنیبر اختیار است و دومی حاصل چشمانداز خارجی و مبتنیبر عوامل خارج از کنترل. او با طرح چهار نوع شانس منتج، محیطی، سازنده و علّی، همهی اعمال انسان را خارج از کنترل او میداند. لذا مسؤولیت اخلاقی را به نفع شانس اخلاقی رد میکند. مقالهی حاضر بعد از تحلیل رابطهی شانس و مسؤولیت اخلاقی ازنظر نیگل، واکنش دیگر فیلسوفان به دیدگاه او را در قالب سه رهیافت انکار، پذیرش و عدمانسجام بیان میکند و نتیجه میگیرد که نیگل با تمنای ارادهی آزادِ مطلق برای بشر از یک سو و پررنگ کردن تأثیر عوامل شانس بر عمل از سوی دیگر، اختیار و مسؤولیت اخلاقی انسان را منکر شده و دیدگاهی غیرقابلهضم درمورد انسان ارائه میدهد.
آنچه پیش روی شماست جلسه شانزدهم از سلسله جلسات (و جلسه هفتم این دوره) متنخوانی کتاب اخلاق نیکوماخوس ارسطو است که به همت استاد بزرگوار، دکتر محسن جوادی در خانه اخلاقپژوهان جوان برگزار میشود. در این جلسه از متنخوانی اخلاق نیکوماخوس در مورد چند پرسش بحث شد: وجوه تمایز میان احساسات و فضایل چیست؟ function یا کارکرد ویژه انسان کدام است؟ منظور ارسطو از حدوسط یا نقطه اعتدال در فضایل چیست؟ آیا اشکال نسبیگرایی به اخلاق ارسطویی در بحث حدوسط وارد است؟
آنچه پیش روی شماست جلسه چهاردهم از سلسله جلسات متنخوانی کتاب اخلاق نیکوماخوس ارسطو است که به همت استاد بزرگوار، دکتر محسن جوادی در خانه اخلاقپژوهان جوان برگزار میشود.
در این جلسه از متنخوانی نیکوماخوس در باب رابطه فضیلت و رذیلت با لذت و درد صحبت خواهد شد. ارسطو معتقد است آن چیزی که بیشترین تاثیر را از میان سه جز منفعت، خوبی و لذت برای انسان به همراه دارد جزء لذت و درد است که حتی بر روی این سه جز هم تاثیرگذار است. تا جایی که فضیلت از نظر ارسطو برقراری رابطه درست و مناسب با لذت و درد است.
آنچه پیش روی شماست جلسه سیزدهم از سلسله جلسات (و جلسه چهارم این دوره) متنخوانی کتاب اخلاق نیکوماخوس ارسطو است که به همت استاد بزرگوار، دکتر محسن جوادی در خانه اخلاقپژوهان جوان برگزار میشود. در این جلسه در باب ارتباط و پیوستگی لذت و درد با فضیلت صحبت میشود. ارسطو معتقد است که لذتها به خوب و بد تقسیم میشود و ما با استفاده از تربیت باید تلاش کنیم که جوانانمان از فضیلتها لذت برده و از رذیلتها دوری کنند. ارسطو لذت را به عنوان محرک انجام یک فعل حائز اهمیت میداند و بر این باور است که هیچ گاه نباید به طور کامل از لذات دوری کنیم بلکه باید شرایطی که باعث می شود یک فعل تحت آن شرایط بد بشود را بشناسیم و از آن دوری کنیم.
آنچه پیش روی شماست جلسه دوازدهم از سلسله جلسات (و جلسه سوم این دوره) متنخوانی کتاب اخلاق نیکوماخوس ارسطو است که به همت استاد بزرگوار، دکتر محسن جوادی در خانه اخلاقپژوهان جوان برگزار میشود. در این جلسه از متنخوانی نیکوماخوس در باب نظریه حد وسط ارسطو صحبت میشود. ارسطو معتقد است همانطور که زیادهروی در ورزش و غذای سالم، باعث زیان به بدن میشود، افراط یا تفریط در اعمال نیز ما را از فضیلت عمل دور خواهد کرد.
همچنین ارسطو معتقد است که میزان دقت در مطالعه هر دانش، متناسب با موضوع آن دانش است، بنابراین میزان دقتی که در تحقیق و پژوهش در باب اخلاق وجود دارد با میزان دقت در مطالعات ریاضی یکسان نیست.
در این جلسه از متنخوانی نیکوماخوس که اولین جلسه از سری دوم سلسله جلسات متنخوانی نیکوماخوس است، درباره انواع فضایل بحث میشود. ارسطو در ابتدای کتاب دوم نیکوماخوس فضایل را به دو دسته عقلانی و اخلاقی تقسیم میکند، آموزش را راه کسب فضایل عقلانی میداند و فضایل اخلاقی از راه عادت به دست میآیند. از نظر وی فضایل منشی یا اخلاقی به طور طبیعی در آدمی وجود ندارند و از طریق تکرار و عادت کسب میشوند.