پرش لینک ها

درختواره

intuition

چیستی شهود اخلاقی

این مقاله به تبیین اصطلاح «شهود اخلاقی» در فلسفه می پردازد. پس از تبیین معنای لغوی شهود و سیر تطور معنای این واژه در انگلیسی و فارسی، چهار معنای متداول شهود در فلسفه توضیح داده می شود: 1. شهود افلاطونی یا عرفانی؛ 2. شهود مبادی معرفت؛ 3. شهود کانتی؛ و 4. شهود تجربی. سپس به بررسی اندیشه های متفکران شهودگرا در قرن بیستم پرداخته می شود. در این بررسی، تلاش شده با تتبع در آثار برخی از مهم ترین فیلسوفان اخلاق شهودگرا، دیدگاه آنان درباره شهود اخلاقی بررسی شود و از این رهگذر، نشان داده شود که «شهود اخلاقی» در قرن بیستم چه ویژگی هایی داشته است. با برشمردن این ویژگی ها مشخص می شود که شهود اخلاقی، نه شهود افلاطونی یا عرفانی است، نه شهود کانتی و نه شهود تجربی؛ بلکه «شهود اخلاقی» یکی از اقسام «شهود مبادی معرفت» است.

خبر واحد

حجیت خبر واحد در اثبات گزاره اخلاقی

بحث دربارۀ مدلول بیانات اخلاقی دینی مبتنی بر اعتبار ادلة نقلی در اخلاق اسلامی است؛ یعنی پیش از پرداختن به آن باید به این سؤال پاسخ داده شود که آیا اساساً این ادله در اثبات گزاره‌های اخلاقی، حجیت و دلیلیت دارند یا خیر؟ بی‌شک قرآن کریم، احادیث متواتر و نیز اخبار آحاد مقرون به قرائن حجت هستند. این پژوهش به حجیت اخبار آحاد اخلاقی و تفاوت معنای حجیت در گزاره‌های فقهی و اخلاقی پرداخته و با کاوشی تحلیلی، به این نتیجه رسیده است که در کشف معارف ناظر به واقع، از جمله معارف اخلاقی، جعل حجیت و اعتبار تعبدی دلیل، معنای روشنی ندارد؛ بلکه ملاک اعتبار این گزاره‌ها درجة واقع‌نمایی آن‌هاست. به بیان دیگر، اعتبار این معرفت‌ها را نباید و نمی‌توان بر محور وجود و عدم (صفر و یک) تلقی کرد؛ بلکه این اعتبار، درجاتی قابل محاسبه دارد و در شرایطی که برای واقع‌نمایی یقینی یک قضیه، توجیه کافی وجود ندارد، درجة غیریقینی معیّنی از معرفت قابل‌توجیه است.
خبر واحدِ حاکی از واقع، معرفت می‌آورد و درجه‌ای از واقع‌نمایی دارد که البته تام و یقینی نیست؛ اما ممکن است بر هر معرفت دیگری در عرض خود، ترجیح داشته باشد؛ و به همین دلیل، حجت است و باور به آن، معقول و منطقی است. در این‌جا هرچه قرائن و شواهد بیشتری به نفع آن جمع‌آوری کنیم، آن را معقول‌تر ساخته‌ایم و ترجیح آن را موجه‌تر و منطقی‌تر کرده‌ایم. این قرائن و شواهد ممکن است قرائن عقلی، عقلایی، نقلی، تاریخی، جغرافیایی، تجربی، عرفی و غیر این‌ها باشد.

چگونه یک کتاب را گزارش کنیم؟

نوشتار پیشرو، متن پیاده شده‌ی اولین نشست از سلسله نشست‌های آموزش یادداشت‌نویسی است که به همت خانه‌ی اخلاق‌پژوهان جوان برگزار شده است. محمد حقی که خود نویسنده و پژوهشگر است، در این جلسه به ما آموزش می‌دهد که چگونه یک گزارش کتاب خوب بنویسیم. به عقیده‌ی او وقتی می‌توانیم یک گزارش کتاب خوب بنویسیم که پیش از آن به چند سوال مهم درباره‌ی کتاب پاسخ داده باشیم؛ سوالاتی که ناظر به عنوان کتاب، پیشینه‌ی پژوهشی اثر، نویسنده و سوابق او، میزان پایبندی مولف به ایده‌ی اصلی متن، روش تالیف و … می‌باشند. او در ادامه نکاتی را برای جذاب‌تر شدن یک گزارش کتاب بیان می‌کند.

اخلاق اقلیمی اخلاق قحطی اخلاق انقراض

اخلاق اقلیمی، اخلاق قحطی یا اخلاق انقراض؟

اگر امروز کاری نکنیم، به زودی کارمان به قحطی و سپس انقراض خواهد کشید. پس اگر امروز دربارۀ «اخلاق اقلیمی» حرف نزنیم، شرایط چنان به سرعت وخیم می‌شود که دیگر هیچ فرصتی برای نظریه‌پردازی دربارۀ «اخلاق قحطی» و «اخلاق انقراض» نخواهیم داشت.

چگونگی تعیین میزان متخلّق بودن افراد و سطح ویژگی‌های اخلاقی آن‌ها

*** لطفاً درباره پروژۀ یادشده توضیح مختصری بیان کنید. امروزه شاخه‌ای از علم به نام «روان‌سنجی»، عهده‌دار کمّی‌سازی حالات کیفی-روانی انسان‌هاست و با استفاده از این علم در شاخه‌ها و جنبش‌های مختلف روان‌شناسی همچون: روان‌شناسی اخلاق، روان‌شناسی مثبت‌گرا، روان‌شناسی شخصیت و روان‌شناسی مرضی به ساخت

معنای عدالت را باید کشف کرد یا خلق؟

طرح دو پرسش اساسی در مورد «عدالت» ۱) آیا اساساً لفظ عدالت می‌تواند واجد معنایی باشد؟ ۲) اگر لفظ عدالت واجد معنایی باشد، معنای آن را باید کشف کرد یا خلق؟ در بین ایده‌های ارزشی، ایده عدالت از چنان اهمیتی برخوردار بوده‌ است که باعث

ثبت نام در دومین مدرسه تابستانی گروه مطالعات علم

گروه مطالعات علم مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران برگزار می‌کند: فراخوان ثبت نام در دومین مدرسه تابستانی گروه  مطالعات علم با عنوان «نسبی‌انگاری و منتقدانش؛ علم، فلسفه، اخلاق» بدین‌وسیله از علاقه‌مندان به مباحث مطالعات علم، فلسفه، اخلاق، و جامعه‌شناسی دعوت به عمل می‌آید جهت شرکت در

FUTURE

آینده‌‌ی اخلاق چگونه خواهد بود؟

واقعا فایده‌ی مطالعه‌‌ی اخلاق چیست؟ یکی از پاسخ‌‌‌‌ها می‌‌تواند این باشد که ما ذاتا دوست داریم انسان‌‌های بهتری باشیم؛ اما این تمام ماجرا نیست. اگر فکر می‌‌کنید برای اینکه فرد بهتری شوید نیاز به گذراندن یک دوره‌‌ی آموزش اخلاق دارید، پس در وهله‌ی اول، احتمالا ابتدا باید متوجه مشکلی در اصول فعلی اخلاقیات خود شده باشید.

اخلاق اقلیمی

مقدمه پیش‌تر در مقالۀ «در عیب و هنر روشنفکران محیط‌زیستی» استدلال کردم که متخصصان و دغدغه‌مندان محیط‌زیست در ایران، در کنار همۀ انتقادهایی که به عملکرد ساختارهای حکومتی دارند، باید دست‌کم به همان اندازه هم نقش مردم و سبک زندگی‌شان را در بهبود یا بدبود

تکنولوژی اخلاقی

استفاده از هوش مصنوعی کار انسان‌ها را راحت‌تر از گذشته کرده است. می‌شود با داشتن نمونه‌های بیشتر و بررسی کردن شرایط مختلف، سریع‌تر و بهتر تصمیم گرفت. شاید در دهه‌ی گذشته اینکه هوش مصنوعی بتواند قهرمان شطرنج جهان را ببرد اتفاق عجیبی بود، اما امروزه بخش زیادی از تصمیم‌گیری‌های انسانی (چه به صورت فردی و چه جمعی) به کمک هوش مصنوعی انجام می‌گیرد. اما آیا هوش مصنوعی باعث ابله‌تر شدن انسان‌ها نشده است؟ حالا که دیگر لازم نیست خودمان فکر کنیم، به این فکر کرده‌ایم که چقدر به هوش مصنوعی اعتماد داریم؟ آیا ممکن است هوش مصنوعی شر باشد؟ و شاید مهمتر از همه، آیا مدل‌های اندیشیدن انسانی همه قابل واگذاری به روبات‌های هوشمند است؟ یا چیزی انسانی هم در کار است.