مقالات حسن اسلامی

امروزه بحث از شبیه‌سازی در کانون توجه صاحب نظران عرصه‌های گوناگون قرار دارد. مخالفان به کار بستن این تکنیک، دلایلی بر ضد آن اقامه می‌کنند. برخی از این دلایل کلامی، پاره‌ای فقهی و برخی اجتماعی‌اند. اما کسانی با نگاه اخلاقی بر آن شده‌اند تا شبیه‌سازی انسانی را از منظر اخلاق نقد کنند. با رویکرد اخلاقی عمدتا پنج دلیل بر ضد شبیه‌سازی انسانی اقامه شده است: یک. نقض کرامت انسان، دو. ایجاد انسان‌های درجه دوم، سه. استفاده ابزاری از انسان‌ها، چهار. ودیعه بودن جسم انسان و پنج. نابودی جنین‌های ناخواسته. نویسنده مقاله این دلایل را گزارش و سپس به تحلیل آنها پرداخته و قوت آنها را سنجیده است.

پژوهشگر در عرصه‌ی تاریخ می‌کوشد تا تصویر حتی‌الامکان عینی از گذشته فراروی مخاطبان امروزی بگذارد و این کار، افزون بر مسائل روشی و اصول پژوهشی، نیازمند تن دادن به ضوابط اخلاق پژوهش است.

فلسفه آکویناس، عمدتا بازاندیشی فلسفه ارسطو همراه با تأثیراتی چشم‌‏گیر از فلسفه رواقی، نوافلاطونی، آگوستینی و بوئتیوسی است. این فلسفه همچنین پاره‌‏ای تفکرات شارحان یونانی ارسطو و سیسرون، ابن سینا، ابن رشد، ابن جبریل و موسی‏بن میمون را باز می‏‌تاباند. از این نکته ممکن است چنین نتیجه‌‏گیری شود که با فلسفه‌‏ای التقاطی سروکار داریم. اما در حقیقت، آکویناس فلسفه‌‏های نظری و عملی اسلامی خود را در منظری منسجم بازآفریده است، که البته نشان خرد و تعهد دینی او را بر خود دارد.

این پرسش را که آیا اخلاقی بودن خوب و به‌صرفه است، گلاوکن، برادر افلاطون، در رساله جمهوری مطرح کرد و سقراط کوشید به آن پاسخ دهد. کسانی با ناقص یا ناکارآمد دانستن پاسخ وی کوشیده‌اند پاسخ‌های دیگری ارائه دهند. معمولاً این پاسخ‌ها با نادیده گرفتن پاسخ دینی، بین سه یا طرح مختصر پاسخ دینی، چهار پاسخ متغیر است.

درنگ در مناسبات اخلاقی انسان و محیط زیست خود، به شکل‌گیری رشته «اخلاق زیست‌محیطی» انجامیده است. این رشته شکوفا، فیلسوفان، الاهی‌دانان، مورخان، متخصصان، و فعالان محیط زیست را به یک‌اندازه، درگیر مسائلی جدی کرده است. همین امر، مایه تنوع نگرش‌ها و دیدگاه‌ها در این عرصه شده است. این مقاله می‌کوشد با نگرش تاریخی، زمینه‌های شکل‌گیری و رشد این عرصه را بکاود، دیدگاه‌های موجود را گزارش کند، و چشم‌انداز آینده آن را ترسیم نماید. در عین حال، یکی از مباحث داغ این عرصه، نقش دین در حفظ یا تخریب محیط زیست بوده است که این مقاله به تحلیل آن می‌پردازد.

علت گرايش انسان به افعال اخلاقي يكي از مهمترين مباحثي است كه در فرا اخلاق مورد بحث واقع مي-شود. اين مسئله تحت عنوان «نظريه انگيزش اخلاقي» در آثار فيلسوفان و علماي اخلاق مورد بحث قرار مي گيرد. ديدگاه فيلسوفان اخلاق در اين خصوص متفاوت است.

مسیحیان و برخی از مسلمانان استدلال می‌کنند که کاربست تکنیک شبیه‌سازی ناقض کرامت انسانی است. این دلیل خود به صورت‌های مختلفی بیان می‌شود، مانند آنکه انسان موضوع آزمایش‌های علمی قرار می‌گیرد و با او مانند حیوانات رفتار می‌شود. گاه نیز تغییر نحوه تولید مثل، مایه نقض کرامت انسانی قلمداد می‌گردد و گاه به مسئله از بین رفتن هویت فردی اشاره می‌شود. نگارنده در دو قسمت، دیدگاه مسیحیان و مسلمانان را در این باره نقل و تحلیل کرده است و کوشیده است نشان دهد که استناد به مفهوم کرامت انسانی در این جا مبهم و ناگویاست و مخالفان کوشش دقیقی در جهت تبیین دلیل خود به عمل نیاورده‌اند.

برخی از مقالاتی که در مجلات علمی-پژوهشی منتشر می‌شوند، در عین رعایت ضوابط صوری مقالات علمی-پژوهشی، فاقد جنبه پژوهشی و علمی‌اند، تا جایی که خواندن و نخواندن آنها، از نظر علمی یکسان است و چیزی از آنها نمی‌توان آموخت. حال آن که این مسئله خلاف