گزارشی از کتاب عادلانه و دردناک:استدلالي به نفع کيفر بدني مجرمان

هزینه نگهداری هر زندانی روزانه صد و پنجاه هزار تومان و ماهیانه چهار میلیون و پانصد هزار تومان می­باشد((http://www.tabnak.ir/fa/news/592345)). این به این معناست که فرد مجرم علاوه بر اینکه به افراد جامعه آسیب می­زند، هزینه زندگی روزانه خود در زندان را از مالیات پرداختی دیگران تأمین می­کند و اخادی او به نحوۀ دیگری ادامه دارد. بدون شک اگر نیمی از این مقدار را روزانه صرف نخبگان علمی جامعه می­کردیم امروزه وضعیت بهتری داشتیم. اما آیا جایگزینی وجود دارد تا هم مجرمین مجازات شوند و هم از هدر رفت سرمایه‌­های ملی جلوگیری کنیم؟ بله؛ مجازات بدنی؛ این پاسخی است که نیومن به ما می­دهد.

گریم نیومن ( -۱۹۳۹ ) از صاحب‌نظران اخلاق مجازات است که از رويکرد سزاگرايانه((براي توجيه اخلاقي مجازات نظريه­ هاي مختلفي مطرح شده که به «نظريه­ هاي مجازات» مشهورند. اين نظريه­­ ها معمولاً به دو رويکرد کلان سزاگرا و فايده‌گرا تعلّق دارند. رويکرد فایده­ گرا رويکردي است كه مجازات را بر اساس پيامدهاي آن توجيه مي­كند. امّا در رويکرد سزاگرا در توجيه مجازات به ماهيت جرم و استحقاق مجرم براي مجازات توجه مي­شود، نه پيامدهاي آن.)) نسبت به مجازات دفاع مي‌کند. وي در کتاب «عادلانه و دردناک: استدلالي به نفع کيفر بدني مجرمان» دلايل فراواني را در دفاع از مجازات­هاي بدني ارائه مي­دهد. وي همچنين از مقايسه کيفرهاي بدني با مجازات زندان، به عنوان مجازاتي که در عصر حاضر به عنوان مجازات برتر شناخته مي­شود، و برشمردن نقاط ضعف آن براي اثبات ادعاي خود به نفع مجازات­هاي بدني بهره مي­گيرد. بر اين اساس، نيومن در واقع دو خط استدلالي عمده را در کتاب خود دنبال مي‌کند؛ يکي بيان اصول­ مجازات و تلاش براي اثبات انطباق حداکثري کيفرهاي بدني با اين اصول؛ و ديگري اثبات کارآمدي و برتري کيفرهاي بدني در مقايسه با مجازات زندان.

اصول مجازات از نظر نیومن

سزاگرایی در مجازات
لزوم دردناکی و رنج آوری مجازات
تناسب مجازات با جرم
بیش از اندازه نبودن مجازات
ارضاء کردن حساسیت عمومی
عینی و محسوس بودن مجازات

شوک الکتریکی

نيومن «شوک الکتريکي» را به دلايل مختلفي برترين و منصافه­ترين نوع مجازات در ميان انواع مجازات ارزيابي مي­کند. او نه تنها به زندان فرستادن افراد را باعث از بین رفتن ثروت جامعه می داند بلکه آنرا مجازاتی غلط پنداشته که در اصلاح و عدم تکرار جرم از سوی مجرمان شکست خورده است. پیشنهاد او وارد کردن شوک­های الکتریکی کنترل شده و دقیق به فرد مجرم است. شوک الکتریکی ارزانتر و موثر­تر و مجازات به معنای واقعی است چرا که همسو با اصول مجازات است. زندان برای مجرمانی که به قانون تجاوز نکرده و یا جرم کوچکی را انجام داده­اند کاری از پیش نمی­برد. برای این گونه افراد باید مجازات­های کم هزینه­ تری را در نظر گرفت؛ مجازاتی که زندگی خانوادگی آنان را با چالش مواجه نکند. البته بدون شک شوک­ های الکتریکی حاوی درد می­باشند اما این درد مقطعی بوده و اثرات مخرب زندان را ندارند. از نظر او زندان تنها برای اقلیتی از مجرمان که جرم را تکرار می­کنند مناسب است، کسانی که باید مدت زمانی طولانی را در حبس بمانند و نمی­ توان با آزادی مشروط آنان موافقت کرد.

Graeme Newman

از نظر او مجرم باید کفاره جرم خود را بپردازد و عمل مجرمانه او نباید بدون پاسخ بماند. او معتقد است در مواجهه با هر جرمی به جای پرسش از اینکه چه اندازه مجازات کنیم باید بپرسیم چه مجازاتی را اعمال کنیم؟ مجازات باید دردناک بوده و آشکارا خطا بودن کار مجرم را به او گوشزد کند؛ مجازات هدف سیستم عدالت کیفری است، بدون درد مجازاتی رخ نداده و بدون مجازات عدالتی بوجود نمی­آید.

نیومن سپس به کارایی و جایگاه اخلاقی سایر مجازات­ ها می­پردازد:

قطع عضو: او قطع عضو را يکي از انواع مجازات وحشيانه قلمداد نموده و با آن به شکلي قاطع به مخالفت برمي­خيزد.
شلاق : نيومن هر چند مجازات شلاق را قديمي­ترين و در عين حال يکي از برجسته‌ترين نمونه­ هاي تاريخي افراط در مجازات معرفي مي­کند، امّا آن را به عنوان يک مجازات مطلوب مي­پذيرد.
آزادی مشروط (حبس تعلیقی): آزادي مشروط از نظر نيومن به دليل عدم اشتمال بر درد و رنج اصولاً نمي­تواند يک مجازات باشد، بلکه حداکثر مي­تواند يک هشدار محسوب شود. وي در همين راستا استفاده از آن را تنها همراه با يک مجازات ديگر مي­ پذيرد.
نیومن سپس به اشکالاتی را که ممکن است بر مجازات بدنی وارد شود به دقت بررسی کرده و به آنان پاسخ می­ دهد. اشکالات نظیر وحشیانه بودن مجازات بدنی، شیب لغزنده داشتن مجازات بدنی و افراط در مجازات بدنی، غیر قابل تعیین بودن دردی که به مجرم وارد می­شود و به تبع عدم امکان تحقق عدالت و تساوی درد در میان مجرمان، بی­ رحمانه بودن مجازات بدنی، شباهت مجازات بدنی با شکنجه و…

در پایان می­توان یادآور شد که نگاشتۀ نیومن ما را وادار می­کند به طور جدی به معنای مجازات، عدالت و جرم توجه کرده و نحوۀ مجازات و نقش آن در سلامت جامعه را مورد بازخوانی قرار دهیم. شاید در نهایت حبس محور بودن بودن قانون و صدور حکم زندان حتی برای جرم­ های کوچکی همچون دیوار نویسی را متوقف کنیم.

می‌خواهم با گریم نیومن بیشتر آشنا شوم.