گزارشی از کتاب”حق دوست‌ داشته شدن”

مفهوم زیبای حق دوست داشته شدن درواقع عنوان کتابی است تازه‌نشریافته از اس.ماتیو لیائو (S.‎ Matthew Liao) او استادیاری جوان در دانشگاه نیویورک است که در مرکز اخلاق زیستی این دانشگاه فعالیت می‌کند.”حق دوست داشته شدن” ((Matthew Liao.‎ The right to be loved.‎ Oxford University Press.‎ ۲۰۱۵٫‎۲۵۸٫p)) در پی تحلیل این مطلب است که اولاً معنای این حق ادّعایی، تا آنجا که به کودکان مربوط می‌شود، چیست؛ ثانیا آیا از حیث اخلاقی و حقوقی امکان تحقّق چنین حقی وجود دارد؛ ثالثا در مقام اولویت‌بندی حقوق کودک، این حق در کجای سلسله‌مراتب حقوق و به تبع آن تکالیف اخلاقی قرار می‌گیرد.

ما آدمیان، بالاخص در مقام یک کودک آسیب‌پذیر و کم‌توان، حق داریم که دوست داشته شویم اما شاید انسان‌ها وقتی بزرگ و بالغ می‌شوند دیگر چندان چنین حقی نداشته باشند. ما در دوران پسابلوغ وظیفه داریم که دوست‌داشتنی باشیم تا دوست داشته شویم و دیگران نیز موظف نیستند که دوستدار و هواخواه ما باشند. اما حساب دوران کودکی جداست.

دست‌کم از از چشم حقیر، فصول چهارم و پنجم کتاب یکی از جالب‌ترین و در عین حال فنی‌ترین قسمت‌های این اثر هستند.فصل چهارم به این مسئله می‌پردازد که آیا می‌توان عشق و دوست‌داشتن را بر دیگران تکلیف کرد و معشوق بودن و دوست‌داشته‌شدن را برای عده‌ای/کودکان یک حق دانست؟ لیائو با نقل‌قولی از کانت بحث را آغاز می‌کند؛آنجا که کانت تاکید می‌کند: عشق موضوع احساس است نه اراده و ناگزیر سخن گفتن از تکلیفی به نام دوست داشتن و عشق ورزیدن، سخنی پوچ و گزاف است.

کتاب برای اثبات وجود و لزوم ادای حقی به نام حق دوست‌داشته شدن کودکان، می‌کوشد نه فقط با دلایلی فلسفی بلکه روانشناختی نشان دهد که عشق و دوست‌داشتن برخلاف گفته کانت چندان هم غیرقابل کنترل و یله‌و رها نیست و بنابراین چون “می‌توان” دوست‌داشت و یا نداشت بنابراین”باید”کودکان را دوست‌داشت.

فصل پنجم کتاب، در ادامه بحث پیشین می‌خواهد ببیند که وظیفه و تکلیف دوست داشتن بر عهده چه کسی است و تا کجا و به چه میزان؟ علاوه‌بر این لیائو می‌خواهد نشان دهد که آیا این تکلیف،مصداق تکلیفی شاقّ و مطالبه‌ای شدید نیست؟