این موضوع که فاعل های اخلاقی هوشمند قطعا روزی وجود خواهند داشت، باعث شده است متخصصات اخلاق تحقیقات گسترده ای را در این زمینه آغاز کنند. رشته اخلاق ماشین، در پی آن است که روبات های اخلاقی خلق کند. به این منظور چارچوب های اخلاقی ای را پیشنهاد می کند تا در ماشین ها به […

این موضوع که فاعل های اخلاقی هوشمند قطعا روزی وجود خواهند داشت، باعث شده است متخصصات اخلاق تحقیقات گسترده ای را در این زمینه آغاز کنند. رشته اخلاق ماشین، در پی آن است که روبات های اخلاقی خلق کند. به این منظور چارچوب های اخلاقی ای را پیشنهاد می کند تا در ماشین ها به کار گرفته شود و متضمن رفتار اخلاقی آنها باشد. این مقاله به بررسی چگونگی پیاده سازی و اجرای اخلاق وظیفه گرایانه کانتی در ماشین ها می پردازد و نقاط قوت و ضعف این رویکرد را بیان کرده، پیچیدگی ها و مشکلات این پیاده سازی را بررسی می کند.

مقدمه

بررسی مسائل اخلاقی هوش مصنوعی، مستلزم مشارکت هم‌زمان چند رشته علمی و همکاری دانشمندان و متفکران آنهاست. برای تبیین دقیق مسائلی که تکنولوژی هوش مصنوعی در آینده پیش روی ما قرار خواهد داد، باید فیلسوفان، دانشمندان علم کامپیوتر و هوش مصنوعی و متخصصان اخلاق را گرد هم آورد تا بتوان دورنمای درستی از آینده احتمالی به دست آورد و روش‌های صحیحی را برای جلوگیری از فجایع، و همچنین برای طراحی درست سیستم‌های هوشمند، ارائه کرد. مهم‌ترین مشکل دانشمندان علم کامپیوتر آن است که چگونه توانایی تصمیم‌گیری اخلاقی را در سیستم‌های مصنوعی هوشمند ایجاد کنند. به طور کلی، کار در این حوزه، مطالعه‌ای میان‌رشته‌ای است و تبیین مسائل اخلاقی آن، مربوط است به رشته اخلاق کاربردی.

روش به کارگیری اصول و قوانین اخلاقی برای تحقق اهداف اخلاق کاربردی دو نوع است: روش‌های از بالا به پایین، و روش‌های از پایین به بالا. در شیوه نخست، فرد از حوزه کلی به سمت جزئیات حرکت می‌کند، در حالی که مجموعه‌ای از اصول، قواعد، معیارهای یا قوانین کلی، مقدمه اصلی برهان را تشکیل می‌دهند و مقدمه دیگر، گویای موقعیت خاصی است که ما در آن قرار گرفته‌ایم. شیوه دوم، به جای تأکید و قوانین کلی، بر تصمیمات جزئی علمی نظر دارد. در این شیوه، ما از ابتدا اصول و قواعد معینی را در اختیار نداریم، تا بر اساس آن، وضعیت خود را به لحاظ اخلاقی تشخیص داده و تصمیم‌گیری کنیم که در شرایط موردنظر چه باید کرد؛ بلکه در این شیوه، توافقات و رفتارهای اجتماعی افراد به عنوان نقطه شروع استدلال و تصمیم‌های اخلاقی انتخاب می‌شود که با توسعه آن به موارد جدید می‌توان تصمیمی مشابه تصمیمات گذشته گرفت و از مجموع آنها به حکم کلی و اصلی دست یافت.

فاطمه شریفیان
فاطمه شریفیان

دانش‌آموخته فلسفه در مقطع کارشناسی از دانشگاه مفید قم. دانش‌آموخته فلسفه اخلاق در مقطع کارشناسی ارشد از دانشگاه قم