امروزه مصرف گوشت صنعتى به شکل وسیعى رواج یافته و مراکز صنعتى پرورش حیوانات جایگزین شیوه‌های سنتى شده است. این مقاله از این نقطه عزیمت آغاز مى‌کند که تفاوت‌های اساسى میان گوشت‌های صنعتى و گوشت‌های غیرصنعتى وجود دارد که از نظر اخلاقى تعیین‌کننده است و با توجه به نحوه فراهم آمدن گوشت‌های صنعتى، خوردن آنها اخلاقاً دفاع‌پذیر نیست. نگارنده در این مقاله برای اثبات مقصود خود دو استدلال پیش مى‌کشد: نخست استدلال بر اساس تحمیل رنج گسترده و ناموجه به حیوانات، و دوم تخریب گسترده محیط زیست. هر استدلال خود بر یک مقدمه علمى و یک مقدمه اخلاقى مبتنى است و در صورت پذیرش این مقدمات علمى و اخلاقى، چاره‌ای جز دست کشیدن از مصرف گوشت صنعتى یا دست کم کاهش مصرف آن وجود ندارد. پس از طرح این استدلال‌ها، نویسنده به سه اشکال اساسى مى‌پردازد و مى‌کوشد به آنها پاسخ دهد.

درآمد

امروزه گوشت صنعتی بخش قابل توجهی از سبد غذایی ما را تشکیل می‌دهد، به طوری که بسیاری از ما، روزانه، دست‌کم یک وعده از آن مصرف می‌کنیم. همچنین میان‌وعده‌هایی که به صوت فست‌فود یا ساندویچ‌های مختلف خورده می‌شود، عمدتاً گوشتی است. وابستگی ما به غذاهای گوشتی چنان شدید است که نخوردن گوشت، معادل غذا نخوردن به شمار می‌رود. این در حالی است که در سنت دینی ما نه تنها بر گوشت‌خواری تأکید نشده، که در مواردی ناپسند نیز شمرده شده است. همچنین تا حدود سی سال پیش دسترسی به گوشت برای همگان مقدور نبود و گسترش و رواج مرغداری‌ها، دامداری‌های صنعتی و ورود گوشت‌های به اصطلاح یخ‌زده، و توزیع کالابرگ گوشت در ایام جنگ و ورود گوشت‌های یخی ارزان‌قیمت به کشور، مایه گسترش فرهنگ گوشت‌خواری در میان ما شد. با توجه به این ملاحظات، پرسش اصلی نوشته حاضر آن است که آیا خوردن گوشت‌هایی که به شکل صنعتی فراهم آمده، از نظر اخلاقی مجاز است؟

محدوده بحث

در باب گوشت‌خواری عمدتاً دو اردوگاه شکل گرفته است: اردوگاه موافقان و اردوگاه مخالفان. کسانی گوشت‌خواری را امری طبیعی و نیازی برای بقای جسم انسان دانسته‌اند و از آن حمایت می‌کنند. در مقابل، مخالفان می‌کوشند با تضعیف دلایل موافقان گوشت‌خواری نادرستی این عمل را نشان دهند. هدف این نوشته ورود به این صف‌بندی و حمایت از یک اردوگاه به زیان دیگری نیست. از این رو، برای تعیین دقیق حدود بحث لازم است پیش از ادامه، دو نکته اساسی بیان شود: نخست، نیاز بدن انسان به گوشت، و دوم پرهیز از گوشت‌خواری.

فاطمه شریفیان
فاطمه شریفیان

دانش‌آموخته فلسفه در مقطع کارشناسی از دانشگاه مفید قم. دانش‌آموخته فلسفه اخلاق در مقطع کارشناسی ارشد از دانشگاه قم