حسین، مکتب کرامت و عدالت (۲)
برای اینکه یک حادثه تاریخی درسی و پیامی برای ما در بر داشته باشد، در درجه اول ما باید بکوشیم فهم درستی از آن حادثه بدست آوریم و فهم یک حادثه نیز چیزی نیست مگر تبیین آن. ما ناگزیریم مجموعه ی اسناد و مدارک تاریخی مربوط به آن حادثه را بررسی کنیم و تبیینی از آن حادثه بدست دهیم که در مقایسه با تبیین های بدیل و رقیب با اسناد و شواهد سازگارتر باشد و دلایل قوی تری به سود آن در دست باشد. علاوه بر سازگاری بیشتر با شواهد مربوطه، انسجام درونیِ یک تبیین و سازگاری آن با سایز باورهای مورد پذیرش ما نیز از معیار های برتری یک تبیین نسبت تبیین های رقیب به شمار می رود. تبیین متافیزیکی از یان حادثه، حتی اگر درست هم باشد، هیچ فایده عملی ای در بر ندارد، چون بر نقش خداوند و علل و عوامل غیبی در وقوع حادثه مورد نظر تکیه می کند، نه بر نقش انسان های عاقل و آزاد و مختار. تبیینی که برای ما قایده ی عملی در بر دارد تبیین طبیعی است، یعنی تبیینی که در آن بر نقش محیط به معنای اعم کلمه و نقش اراده و فعل ارادی و اختیاری انسان ها در واکنش به آنچه در محیط پیرامونشان جریان دارد تکیه می شود.