اندیشه و آثار توماس آکویناس

سه نکته درباره مقاله حاضر

یک:این مقاله از دائرة المعارف فلسفه ویراسته پل ادواردز برگرفته و ترجمه شده است.مشخصات کتاب‌شناختی مأخذ اصلی بدین شرح است:
The Encyclopedia of philosophy,New York, MacMilan Reference,1996,vol.8,pp.105-114.
البته در پایان این مقاله، کتاب‌‏شناسی مفصل آثار توماس و آثاری که درباب او وجود دارد، آمده که در ترجمه حاضر حذف شده است.
دو:نویسنده این مقاله، دکتر ورنون بورک (Vernon J.Burke.) استاد فلسفه در دانشگاه سنت لویس، رئیس انجمن آمریکایی فلسفه کاتولیکی، مدیر انستیتوی تومیستی در دانشگاه سنت لویس و صاحب تألیفات فلسفی متعددی از جمله اراده در تفکر غرب (۱۹۶۴) است.
سه:ارشادات راه‏گشای استاد ارجمند، جناب آقای دکترمحمد ایلخانی، متخصص فلسفه قرون وسطا، در مورد اصطلاحات و عناوین لاتین کتاب‏های «توماس»، مددکار این جانب بود، از ایشان در این مورد، سپاس‌‏گزارم.

نقاشی از توماس آکویناس اثر کارلو کریولی

سنت توماس اکویناس Thomas Aquinas.ST (حدود ۱۲۲۴-۱۲۷۴ م.) فیلسوف و متکلم کاتولیک در روکاسه کا Roccaxecca (در ایتالیا) زاده شد. او کوچک‌‏ترین پسر لاندولفو Landolfo وتئودورا Teodora اهل آکوینو Aquino بود. تقریبا در پنج سالگی تحصیلات ابتدایی خود را زیرنظر راهبان دومینیکی در نزدیک مونت کازینو Monteccasino آغاز کرد و در دانشگاه ناپل، به تحصیل فنون آزاد (علوم هفت‌گانه) ادامه داد. احتمال دارد که آکویناس پیش از ورود به سلک مبلغان Order of Preachers (دومینیکی‏ها) در سال ۱۲۴۴، استاد فنون آزاد در دانشگاه ناپل شده باشد. او دروس فلسفه و کلام را به سبک دومینیکی، نخست در پاریس و از تاریخ ۱۲۴۸ به بعد زیرنظر آلبرت کبیر در کلن آموخت. در سال ۱۲۵۲ برای ادامه تحصیلات تکمیلی در کلام به پاریس فرستاده شد و در آن جا به عنوان کارشناس Bachelor کلام تا سال ۱۲۵۶ که درجه استادی (دکترای) کلام به او عطا شد، به تدریس پرداخت. در سال ۱۲۵۷ عده‌‏ای از استادان با عضویتش به عنوان استاد تمام وقت دانشکده کلام مخالفت کردند؛ بالاخره عضویتش پذیرفته شد و آکویناس به تدریس خود در پاریس تا سال ۱۲۵۹ ادامه داد.
آن‏گاه آکویناس حدود ده سال را به تدریس کلام و فلسفه (شامل بررسی مفصل آثار بزرگ ارسطو) و انجام کارهای مشورتی و اداری متنوع سلک رهبانی خود در صومعه‏‌های گوناگون دومینیکی در حوالی رم گذراند. در پاییز سال ۱۲۶۸، آکویناس برای گذراندن دومین دوره استادی خود در کلام به پاریس بازگشت. او درگیر سه نزاع متمایز شد: مخالفت با متکلمان محافظه‌کار که از نوآوری‌‏های فلسفی او انتقاد می‏‌کردند؛ مخالفت با پاره‌‏ای مبلغان سرسخت فلسفه ارسطو یا فلسفه لاتینی ابن رشد؛ و ضدیت با گروهی که از دومینیکی‏ها و فرانسیسکن‏ها و حق تدریس آنان در دانشگاه انتقاد می‌‏کردند.

بسیاری از آثار مکتوب آکویناس در این دوران به پایان رسیده و یا در حال اتمام بود. با توجه به این واقعیت که دست‏خط او تقریبا ناخوانا بود، تصور می‏‌رود که برای نوشتن از منشیانی کمک می‌‏گرفت.
در سال ۱۲۷۲، آکویناس به ایتالیا فراخوانده شد و بیش از یک سال در دانشگاه ناپل تدریس کرد و رشته ‏قابل توجهی از مواعظ، به زبان محلی ایراد کرد. در اواخر سال ۱۲۷۳ بیماری ناگزیرش ساخت تا از تدریس و تألیف دست بکشد. اوائل سال ۱۲۷۴ برای شرکت در شورای کلیسا، راهی لیون شد. حال روبه وخامتش، در جایی نه چندان دور از زادگاهش، سفرش را متوقف کرد و او در ماه مارس همان سال در «فوزانووا» Fossanova درگذشت.

…