این مقاله دیدگاه افلاطون را درباره رشد اخلاقی تحلیل و بررسی میکند. اگرچه نخستین تحقیق علمی درباره رشد اخلاقی و پیوند آن با رشد عقلانی را روانشناسان دوران معاصر انجام دادند، اما به گواهی تاریخ، مفهوم رشد اخلاقی و ارتباط آن با رشد عقلانی را
عدالت چیست؟ آیا یک فضیلت است؟ در این صورت آیا فضیلتی فردی است یا اجتماعی؟ و با فرض ارزشمند بودن، آیا ارزش آن ذاتی است یا ابزاری؟ چگونه میتوان همه افعالی را که عادلانه میخوانیم توجیه کرد؟
محبّت و دوستی در فلسفه اخلاق، از مهمترین فضایل محسوب میشود. ارسطو دوستی را مکمل فضایل میداند و فیلسوفان مسلمان و مسیحی، مثل ابن مسکویه و توماس آکوئیناس محبت و دوستی را مهمترین فضیلت تلقی میکنند. آکوئیناس آن را برترین فضیلت دینی میداند و ابن مسکویه معتقد است با وجود محبّت، از عدالت بینیاز میشویم. این مقاله به تحلیل و بررسی محبت به عنوان فضیت برتر در اندیشه اخلاقی توماس آکوئیناس میپردازد. آکوئیناس در حالی که در تبیین نظریه فضیلت خود، از جمله در تبیین دوستی و دیگر فضایل، از ارسطو بسیار الهام گرفته است، سعی میکند دیدگاه خود را به کمک ایدهها و آموزههای دینی مسیحیت تکمیل و تصحیح کند. طرح فضایل موهوبی و دینی در کنار فضایل اساسی ارسطویی از این جمله است. ایمان، امید و محبت، سه فضیلت دینیاند که برگرفته از آموزههای خاص مسیحیت میباشند و تنها عامل تحقق آنها، به گفته آکوئیناس، افاضه و اراده الهی است. وی محبّت را برترین فضیلت دینی و مبنای همه ی فضایل میداند. در مقاله حاضر، پس از تصویر فضیلت از دیدگاه اخلاقی توماس و بیان اقسام آن، نقش، معنا و ماهیت فضایل دینی مورد بررسی قرار میگیرد. سپس به تبیین مفهوم، جایگاه و رابطه محبت با دیگر فضایل، و دلیل برتری آن پرداخته میشود و در نهایت، بر این تأکید میشود که از دیدگاه آکوئیناس همه فضایل از طریق محبت به خداوند است که معنا و مفهوم پیدا میکنند.
خانم دکتر زهرا خزاعی یکی از مهمترین پژوهشگران اخلاق فضیلت در ایران، صاحب دو کتاب با نامهای «اخلاق فضیلت» و «معرفتشناسی فضیلت» هستند و هم اکنون عضو هیئت علمی دانشگاه قم میباشند. ایشان در بیست و ششمین کارگاه فلسفه اخلاق با عنوان “اخلاق فضیلت، بیانی نو، شالودهای کهن” که به همت خانه اخلاق پژوهان جوان برگزار شد به این پرسش پرداختند که اگر قرار باشد فضیلت در دو حوزه اخلاق و معرفتشناسی مبنا باشد به چه معناست و چه حوزههایی را شامل میشود؟