زهرا خزاعی

کرامت انسانی در ادیان الهی و فلسفه اخلاق

اقتضای کرامت ذاتی به معنای کانتی، رفتار برابر با انسان‌ها، و لازمه نظریه ارسطو، رفتار نابرابر با افراد نابرابر است. امروزه عمدتاً نظریه کانت را مبنای اعلامه حقوق بشر می‌دانند؛ مطابق با این اعلامیه، همه انسان‌ها به دلیل کرامت ذاتی، فارغ از مذهب و نژاد و قومیت و رنگ و عقاید سیاسی و موقعیت‌های اجتماعی، از حقوق برابر برخوردارند. و طرفداران ادیان الهی بر این باورند که متون وحیانی در باب احترام به کرامت ذاتی انسان، و حمایت از حقوق بشر پیشتاز می‌باشند. امروزه این اصل به دلیل اهمیت و ضرورت حقوق بشر، به ویژه در شرایط کنونی دنیای معاصر، مورد توجه فزاینده‌ای قرار گرفته است.

معارف عملی؛ اخلاق و فضایل

اخلاق جمع خُلق، به معنای خو و ملکات نفسانی است و در مقابل ویژگی های جسمانی و ظاهری _ که با واژه خَلق به آن اشاره می شود _ قرار می گیرد. چگونگی تعریف اخلاق در نزد صاحب نظران، تا حدود زیادی، بسته به نظریه

بررسی مسائل اخلاقی در سیستم های هوشمند

با وجود مزایای انکارنشدنی سیستم‌های رایانه‌ای هوشمند و کاربردهای حیرت‌برانگیز آنها در پیشبرد آموزش، صنعت و فرهنگ کشورهای مختلف، مسائل اخلاقی بسیاری در مورد آنها مطرح شده است. در این مقاله پس از تعریف هوش مصنوعی و سیستم‌های هوشمند، ابتدا به بررسی مسائل اخلاقی مشترک بین سیستم‌های هوشمند و سیستم‌های رایانه‌ای و شبکه جهانی می‌پرازیم، سپس مهمترین مسائل اخلاقی مرتبط با دو نوع سیستم هوشمند مورد بررسی قرار می‌گیرند.
مهمترین مسائل اخلاقی مشترک میان سیستم‌های هوشمند و غیرهوشمند رایانه‌ای به تاثیر رایانه‌ها در محیط‌های کاری، امنیت این سیستم‌ها، تکثیر غیرمجاز و مشکلات ناشی از بی‌نامی برمی‌گردد. سیستم‌های داده‌کاوی و خبره دو نوع ازسیستم‌های معروف و پرکاربرد هوشمند هستند که مسائل اخلاقی هر یک به طور خاص و جداگانه مورد بررسی قرار گرفته است.

معرفت شناسی فضیلت: ماهیت، خاستگاه و رویکردها

معرفت‌شناسی فضیلت به مجموعه‌ای از رویکردهای اخیر به معرفت‌شناسی اطلاق می‌شود که بر ارزیابی معرفتی ویژگی‌های فاعل تمرکز دارد تا ارزیابی باور. فضیلت معرفتی مفهوم بنیادین این نوع معرفت‌شناسی است که تحلیل معرفت و توجیه بر پایه آن صورت می‌گیرد.

ارسطو، هيوم و اخلاق فضيلت

به نظر مي رسد كه اختلاف مياني ارسطو و هيوم، امكان وحدت اين دو متفكر را در اعتقاد به نظريه اخلاقي واحدي به حداقل برساند. تجربه گرايي هيوم و عقل گرايي ارسطو پيامد هاي معرفت شناختي چندي را در حوزه اخلاق به دنبال دارد. جايگاه

باور دینی انگیزش و التزام اخلاقی

فیلسوفان اخلاق در باره نقش انگیزشی باورهای اخلاقی دو رویکرد مختلف دارند: درون گرایان با انحصار دلایل انگیزشی به باور، رابطه باور و التزام اخلاقی را ضروری می دانند و برون گرایان با پذیرش باور و میل به عنوان دو عنصر انگیزشی، ارتباط باور و

تبیین فضیلت از دیدگاه مک اینتایر

السدیر مک‌اینتایر (ت. ۱۹۲۹) فیلسوف اخلاق معاصر که بواسطه انتقاداتش بر مدرنیسم به عنوان فیلسوف سیاست نیز شناخته شده است. وی خواستار احیاء اخلاق فضیلت‌مدار ارسطویی گردیده، خود به دلایلی تقریر دینی اخلاق فضیلت آکوئیناس را برگزید.
مک‌اینتایر در کتاب “در جستجوی فضیلت” پس از بررسی تاریخی فضایل اخلاقی در دوره یونان هومری و بعد از آن، سرانجام شرحی از ماهیت فضیلت ارائه می‌کند که به نظر او متقن‌تر از دیگر شروح تا زمان وی می‌باشد. در نوشتار حاضر پس از بررسی اجمالی اخلاق فضیلت‌مدار و تقریر مورد تایید مک‌اینتایر به تبیین ماهیت فضیلت از نظر وی می‌پردازیم. فضیلت نزد مک‌اینتایر دارای ماهیت مرکبی است که طی سه مرحله، می‌توان به نفسیر مناسبی از آن دست یافت.

اخلاق کاربردی ماهیت، روش‌ها و چالش‌ها

اخلاق کاربردی شاخه‌ای از اخلاق هنجاری است که به واسطه تمرکز بر جزييات، از دو شاخه فرااخلاق و نظريه‌های هنجاری متمايز می‌گردد. درباره ماهيت، محتوا و شيوه‌های استدلال آن، اتفاق‌نظر وجود ندارد. ارزيابی عملکردها، حل مشکلات يا شناسايی هنجارها و کدهای اخلاقی، به کمک محتوای درونی يا برونی و با استفاده از شيوه‌های بالا- پايين يا بالعکس، از جمله مسائل نزاع برانگيز در اين شاخه علمی است. در اين نوشتار، پس از تحليل و ارزيابی رويکردهای مختلف درباره ماهيت، محتوا و روش‌های اخلاق کاربردی و ذکر چند مورد از چالش‌های مطرح، در نهايت پيشنهادهايی برای پايان بخشيدن به اين نزاع‌ها ارايه شده است.

اخلاق فضیلت و تصمیم‌گیری اخلاق در پزشکی

اخلاق فضیلت دیدگاهی فاعل‌محور است که به‌جای پرداختن به عمل صواب و خطا، به شخصیت خوب و بد می پردازد و بر فضایل و منش اخلاقی فاعل استوار است، از این رو با حرفه‌ی پزشکی قرابت بسیار دارد. چرا که این حرفه بسیار متأثر از رابطه‌ی پزشک و بیمار است، و وجود یک منش اخلاقی در پزشک، تأثیر بسیار مثبتی بر این رابطه دارد. در عین حال، این مسأله در مباحث اخلاق کاربردی و از جمله اخلاق پزشکی مطرح است که نظریه‌ی اخلاقی باید با گفتن این‌که «چه باید انجام دهیم؟» معیاری برای تصمیم‌گیری اخلاقی ارائه دهد، چیزی که به نظر برخی فیلسوفان، با مبانی اخلاق فضیلت ناسازگار است. ادعای این مقاله آن است که اخلاق فضیلت می‌تواند با تمسک به فاعل فضیلت‌مند و تأکید بر فضایل، قواعد و دستورالعمل‌هایی ارائه دهد که به تصمیم‌گیری در معماهای دشوار پزشکی کمک کند. این ادعا با ارائه‌ی نمونه‌هایی درباره‌ی سقط جنین و فروش کلیه برای پیوند عینیت می‌یابد. از مهم‌ترین مزایای اخلاق فضیلت، سیاق‌محوری و توجه به واقعیات مرتبط، اهمیت عواطف و انگیزه‌های احتمالی افراد درگیر، و بالاخره الگومحوری با ابتناء بر حساسیت و حکمت عملی فاعل فضیلت‌مند است که سبب می‌شود این نظریه در حل مسائل اخلاق پزشکی، جایگاه بهتری نسبت به سایر رویکردها داشته‌باشد.